Qoʻllanma
Yangi alifbo qoidalari
Islohot nimani oʻzgartiradi va nimani oʻzgarishsiz qoldiradi — harfma-harf, misollar bilan.
Islohot yozuvni «bir tovush — bir harf» tamoyiliga yaqinlashtiradi: 26 ta harf va 3 ta harf birikmasi oʻrniga 28 ta harf hamda bitta tutuq belgisi joriy etiladi. Amalda toʻrtta harf shaklini oʻzgartiradi, qolgan yigirma toʻrttasi oʻz holicha qoladi.
Oʻzgaradigan toʻrt harf
Har bir qatorda eski yozuv, yangi yozuv va misol soʻz keltirilgan.
| Eski (1995) | Yangi (2026) | Misol |
|---|---|---|
| Sh sh | Ş ş | shaharşahar |
| Ch ch | Ç ç | chiroqçiroq |
| Oʻ oʻ | Ö ö | koʻchaköça |
| Gʻ gʻ | Ğ ğ | togʻtoğ |
«ng» — alifbodan chiqadi, yozuvdan emas
Amaldagi alifboda «ng» alohida harf birikmasi sanaladi. Islohotdan keyin u alifbo roʻyxatida boʻlmaydi, lekin soʻzlarda oldingidek «n» va «g» harflari bilan yoziladi: «tong» — «tong», «keng» — «keng». Yozuvda hech narsa oʻzgarmagani uchun konvertor «ng» ga umuman tegmaydi.
«sh» har doim ham «ş» emas
Arabcha oʻzlashmalarning kichik guruhida «s» va «h» alohida harflar boʻlib keladi — ular bitta «sh» tovushini bermaydi. Amaldagi imloda bunday soʻzlar tutuq belgisi bilan ajratiladi: «isʼhoq», «asʼhob», «musʼhaf». Amalda tutuq koʻpincha tushirib qoldiriladi va «ishoq» deb yoziladi; aynan shu chalkashlik islohot sabablaridan biri sifatida keltirilgan. Konvertor bunday soʻzlarni tanib oladi, ularni «ş» ga aylantirmaydi va qarorni alohida belgilab koʻrsatadi.
Tutuq belgisi (ʼ) saqlanadi
Yangi alifboda bitta tutuq belgisi qoladi: «maʼno», «sanʼat», «taʼlim». U eski alifbodagi «oʻ» va «gʻ» harflaridagi yuqori vergul belgisidan farq qiladi — oʻsha ikkinchi belgi yangi alifboda umuman ishlatilmaydi, chunki uning oʻrnini «Ö» va «Ğ» egalladi.
Toʻliq alifbo — 28 harf
Toʻrtta yangi harf ajratib koʻrsatilgan. Qolgan yigirma toʻrttasi shaklini ham, oʻqilishini ham oʻzgartirmaydi va matnda tegilmay qoladi.
- A a
- B b
- D d
- E e
- F f
- G g
- H h
- I i
- J j
- K k
- L l
- M m
- N n
- O o
- P p
- Q q
- R r
- S s
- T t
- U u
- V v
- X x
- Y y
- Z z
- Ö ö — yangi harf
- Ğ ğ — yangi harf
- Ş ş — yangi harf
- Ç ç — yangi harf
Harflarning rasmiy tartibi yangi imlo qoidalari bilan birga eʼlon qilinadi. Quyidagi roʻyxat amaldagi alifbo tartibiga asoslangan, yangi harflar esa eski harflar oʻrnida koʻrsatilgan.
Islohot bosqichlari
2026-yil 7-iyul
Oliy Majlis Qonunchilik palatasi alifboni oʻzgartirish toʻgʻrisidagi qonunni uch oʻqishda qabul qildi.
2026-yil 10-sentabr
Senat qonunni maʼqulladi va imzolash uchun prezidentga yubordi.
2026-yil sentabr
Qonun prezident tomonidan imzolandi. Bosqichma-bosqich oʻtish davri boshlandi.
2027-yil
Birinchi sinf darsliklari yangi alifboda tayyorlanadi, keyingi sinflar bosqichma-bosqich oʻtkaziladi.
2031-yil
Maktab darsliklarini toʻliq yangilash rejalashtirilgan.
Eski hujjatlar nima boʻladi
Qonunga koʻra, yangi normalar kuchga kirgunga qadar amaldagi alifboda rasmiylashtirilgan hujjatlar, milliy valyuta va qimmatli qogʻozlar muomalada qoladi. Peshlavhalar, geografik nomlar yozilgan koʻrsatkichlar va shunga oʻxshash obyektlardan ular jismonan eskirgunga qadar foydalanish mumkin. Yaʼni eski diplom, pasport yoki shartnomani almashtirish talab qilinmaydi.
Matningizni oʻgirib koʻring
Qoidalarni yodlash shart emas — matnni yoki .docx faylni konvertorga qoʻying, harflar oʻzi almashadi.