Maʼlumotnoma
Oʻzbek alifbosi: lotin va kirill harflari
1995-yilgi rasmiy lotin alifbosi va kirill yozuvining toʻliq moslik jadvali — har bir harf uchun misol bilan.
Oʻzbek tilida bir xil soʻz ikki xil yozuvda yoziladi. Quyidagi jadval har bir lotin harfi kirillchada qanday yozilishini va aksincha koʻrsatadi. Koʻpchilik harf bir-biriga bevosita mos keladi, ammo bir nechtasi oʻrniga qarab oʻzgaradi — ular alohida izohlangan.
Harflar moslik jadvali
29 ta harf va tutuq belgisi. Chap ustunda lotin shakli, oʻngida kirill shakli va har biriga oʻzbekcha misol.
| Lotin (1995) | Kirill | Misol |
|---|---|---|
| A a | А а | onaона |
| B b | Б б | bolaбола |
| D d | Д д | daraxtдарахт |
| E e | Э э / Е е | eshikэшик |
| F f | Ф ф | fanфан |
| G g | Г г | gulгул |
| H h | Ҳ ҳ | hosilҳосил |
| I i | И и | ilmилм |
| J j | Ж ж | jahonжаҳон |
| K k | К к | kitobкитоб |
| L l | Л л | lolaлола |
| M m | М м | maktabмактаб |
| N n | Н н | nonнон |
| O o | О о | olmaолма |
| P p | П п | paxtaпахта |
| Q q | Қ қ | qalamқалам |
| R r | Р р | rasmрасм |
| S s | С с | salomсалом |
| T t | Т т | tabiatтабиат |
| U u | У у | uzumузум |
| V v | В в | vatanватан |
| X x | Х х | xalqхалқ |
| Y y | Й й | yilйил |
| Z z | З з | zamonзамон |
| Oʻ oʻ | Ў ў | koʻchaкўча |
| Gʻ gʻ | Ғ ғ | toʻgʻriтўғри |
| Sh sh | Ш ш | shaharшаҳар |
| Ch ch | Ч ч | chiroqчироқ |
| Ng ng | Нг нг | koʻngilкўнгил |
| ʼ (tutuq belgisi) | Ъ ъ | maʼnoмаъно |
«e» harfi ikki xil yoziladi
Soʻz boshida va unlidan keyin kelgan «e» kirillchada «э» boʻladi, undoshdan keyin esa «е» boʻlib qoladi. Buni yodlash shart emas — konvertor harfning oʻrnini oʻzi hisobga oladi.
| Lotin (1995) | Kirill | Misol |
|---|---|---|
| E e | Э э | elementэлемент |
| E e | Е е | kelmoqкелмоқ |
Kirillchada bor, lotinchada alohida harfi yoʻq
Bu harflar lotin alifbosida harf birikmasi bilan yoziladi. Eski kirill hujjatlarini oʻgirayotganda eng koʻp xatolik aynan shu yerda boʻladi.
| Lotin (1995) | Kirill | Misol |
|---|---|---|
| yo | Ё ё | yozmoqёзмоқ |
| yu | Ю ю | yulduzюлдуз |
| ya | Я я | yaxshiяхши |
| s / ts | Ц ц | sementцемент |
Uch joyda ehtiyot boʻling
«h» va «x» — ikki boshqa harf
«h» kirillchada «ҳ», «x» esa «х» boʻladi. Ularni birlashtirish — qoʻlda yozilgan konvertorlarning eng keng tarqalgan xatosi, chunki «xalq» va «halq» butunlay boshqa soʻzlar.
«ng» birikmasi
«ng» 1995-yilgi alifboda alohida harf sanaladi, lekin yozuvda hech qanday oʻzgarish talab qilmaydi: kirillchada ham «нг» boʻlib qolaveradi.
«ц» harfi oʻringa qarab oʻzgaradi
Kirill «ц» soʻz boshida, soʻz oxirida va undoshdan keyin lotinchada «s» boʻladi — «цемент» → «sement». Ikki unli orasida esa «ts» boʻladi — «медицина» → «meditsina».
Jadvalni yodlash shart emas
Matnni konvertorga joylashtiring — har bir harf oʻgiriladi va odatiy harf almashtirishdan farq qilgan har bir qaror alohida koʻrsatiladi.