Maʼlumotnoma
Oʻgirish qoidalari
Konvertor oddiy harf almashtirishdan boshqa narsa qilgan har bir holat — nima uchun va qanday.
Harflarning koʻpchiligi bir-biriga bevosita mos keladi. Quyidagi qoidalar esa shunday boʻlmagan joylarni tavsiflaydi: bir harf oʻrniga qarab ikki xil yozilganda, ikki harf bittaga qoʻshilganda yoki matnning bir boʻlagi umuman tegilmasligi kerak boʻlganda. Konvertor har bir bunday qarorni natija yonida alohida koʻrsatadi.
Lotindan kirillga
Lotin matnni kirillga oʻgirishda qoʻllanadigan qoidalar.
- Soʻz boshidagi e harfi kirillchada э boʻlib yoziladi.
- Unlidan keyin kelgan e ham э boʻladi.
- Undoshdan keyin kelgan e esa е boʻlib qoladi.
- Oʻzlashma soʻzlardagi ts birikmasi bitta ц harfiga aylanadi.
- Agar t va s ikki qoʻshimcha chegarasida uchrashsa, ц emas, тс yoziladi.
- Ayrim rus tilidan oʻzlashgan soʻzlarda s harfi ц bilan beriladi.
- oʻ va gʻ dagi belgi tutuq emas — u harfning oʻz qismi (U+02BB).
- Tutuq belgisi (U+02BC) kirillchada ъ bilan beriladi.
- s va h alohida talaffuz qilinsa, ш emas, сҳ yoziladi.
- Rus tilidan oʻzlashgan soʻzlarda lotinchada tushib qolgan ь tiklanadi.
- Rus tilidan oʻzlashgan soʻzlarda lotinchada tushib qolgan ъ tiklanadi: obyekt → объект.
- yo, yu, ya birikmalari bitta ё, ю, я harfiga qaytariladi.
Kirilldan lotinga
Teskari yoʻnalish — bu yerda qoidalar koʻproq, chunki kirill alifbosida lotinchada alohida harfi yoʻq harflar bor.
- Soʻz boshidagi е harfi ye boʻlib yoziladi.
- Unlidan keyin kelgan е ham ye boʻladi.
- ъ yoki ь dan keyingi е ham ye boʻlib oʻqiladi.
- Qoʻshma soʻz yoki qoʻshimcha chegarasida turgan е ham ye bilan beriladi.
- Undoshdan keyingi е esa oddiy e boʻladi.
- Ikki unli orasidagi ц ts bilan yoziladi.
- Soʻz boshidagi ц s bilan beriladi.
- Soʻz oxiridagi ц ham ts bilan yoziladi.
- Undoshdan keyingi ц s bilan yoziladi.
- Prefiks chegarasida turgan ц alohida qaraladi — qoʻshni harflar emas, soʻz tuzilishi hal qiladi.
- сц birikmasi bir butun sifatida — «sc» emas, «ss» boʻlib oʻgiriladi: сценарий → ssenariy.
- Qoʻsh ц ham alohida qaraladi: har biri mustaqil emas, birga oʻgiriladi.
- ъ belgisi lotinchada tutuq belgisi bilan beriladi.
- ў dan keyingi ъ ham tutuq belgisi bilan yoziladi, digraf belgisi bilan emas.
- Yumshatish belgisi (ь) lotin yozuvida yozilmaydi.
- Undoshdan keyin kelgan я va ю harflari alohida qoida bilan oʻgiriladi.
- сҳ birikmasi sh emas — s va h alohida yoziladi.
- щ harfi shch bilan beriladi.
Bosh harflar
Harf birikmasi bosh harfga aylanganda qaysi shakl tanlanishi.
- Butunlay bosh harf bilan yozilgan soʻz oʻgirilgach ham bosh harfda qoladi.
- Soʻzning birinchi harfi bosh harf boʻlsa, natijada ham shunday boʻladi.
- Qisqartmalarda digrafning ikkala harfi ham bosh harfda beriladi.
Tegilmaydigan matn
Oʻgirilmasligi kerak boʻlgan boʻlaklar: havolalar, elektron pochta, formulalar va chet tilidagi qismlar. Ular asl holicha qoladi.
- Havolalar (URL) hech qachon oʻgirilmaydi.
- DOI raqamlari oʻzgarishsiz qoladi.
- Elektron pochta manzillariga tegilmaydi.
- ISSN, ISBN va shunga oʻxshash identifikatorlar oʻzgarmaydi.
- Rim raqamlari oʻz holicha qoladi.
- Formulalar, kimyoviy belgilar va statistik yozuvlar oʻgirilmaydi.
- Ingliz yoki rus tilidagi butun boʻlaklar oʻz yozuvida qoldiriladi.
Avtomatik tuzatishlar
Oʻgirishdan oldin matn tozalanadi — notoʻgʻri apostroflar toʻgʻrilanadi va koʻrinmas belgilar olib tashlanadi.
- Notoʻgʻri apostroflar toʻgʻri belgilarga almashtirildi: oʻ/gʻ uchun U+02BB, tutuq uchun U+02BC.
- Matn Unicode NFC shakliga keltirildi — Word yoki PDFʼdan koʻchirilgan matnda bitta harf ikki belgidan iborat boʻlishi mumkin.
- Koʻrinmas belgilar — nol kenglikdagi boʻshliqlar va shunga oʻxshashlar — olib tashlandi.
Qaror qanday qabul qilinadi
Har bir soʻz uchun konvertor avval lugʻatga, soʻng qoidalarga, oxirida bevosita moslikka qaraydi.
- Soʻz istisnolar lugʻatidan topildi: atoqli otlar, joy nomlari va oʻzlashma soʻzlar shu yerdan olinadi.
- Oddiy bir-bir moslik. Matnning taxminan 90 foizi shu yoʻl bilan oʻgiriladi va roʻyxatda koʻrsatilmaydi.
- Bu belgi uchun moslik topilmadi, shuning uchun u oʻzgarishsiz oʻtkazildi.
Oʻz matningizda koʻring
Matnni konvertorga joylashtiring — yuqoridagi qoidalardan qaysi biri qayerda ishlagani natija yonida koʻrsatiladi.